Paddenstoelen kweken op stam: houtsoort, dompelen en hoe lang het duurt

Wat je nodig hebt

Paddenstoelen op een boomstam kweken, kweek je het makkelijkst met shiitake. Je kunt zelf een stam beënten met broed op houten pluggen, maar als beginner is een kant-en-klare, al geënte shiitakestam de simpelste start: iemand anders heeft het enten al gedaan en jij hoeft de stam alleen nog maar te laten doorgroeien en daarna te laten schrikken.

De houtsoort maakt het verschil tussen een stam die jaren meegaat en een stam die niets oplevert. Eikensoorten zoals zomereik, wintereik, Amerikaanse eik en moeraseik zijn geschikt voor shiitake. Naaldhout en niet-duurzame loofhoutsoorten zijn ongeschikt: de schimmel heeft dood hout nodig dat lang genoeg heel blijft om er meerdere seizoenen paddenstoelen uit te halen. Daarnaast heb je een plek nodig die beschut en schaduwrijk is, waar regen op de stam kan vallen, en een ton of bak groot genoeg om de stam straks helemaal onder water te zetten.

Stap voor stap

1. Zet een kant-en-klare, geënte stam rechtop, een paar centimeter in de grond, op een beschutte, schaduwrijke plek. Nooit in de volle zon of op een winderige plek: de stam droogt daar te snel uit.
2. Laat de stam doorgroeien. Het mycelium heeft de tijd nodig om door het hele stuk hout te groeien voordat het klaar is om paddenstoelen te vormen; bij een kant-en-klare stam is dat proces al voor een deel gebeurd.
3. Geef de stam tijdens een hete of droge zomer af en toe wat water om uitdroging te voorkomen, en zet de stam tijdens een strenge winter binnen in een luchtige ruimte of dek hem af met stro of bladeren.
4. Zodra de stam klaar is om te vruchten, dompel je hem 24 tot 48 uur onder in koud water, maar alleen als de buitentemperatuur boven 8°C blijft. Die schrikmethode zet de stam aan om binnen een paar weken paddenstoelen te vormen.
5. Oogst de shiitakes zodra de hoedjes zich openen en laat de stam daarna 6 tot 8 weken met rust voordat je hem opnieuw onderdompelt.
6. Herhaal het dompelen zodra de rustperiode voorbij is en de temperatuur het toelaat, zo vaak als het seizoen toestaat.

Hoe lang duurt het

Een kant-en-klare, al geënte shiitakestam heeft gemiddeld circa 18 maanden nodig om volledig door het hout te zijn gegroeid voordat hij voor het eerst paddenstoelen kan geven. Na het dompelen schrikt de stam zo erg dat er binnen ongeveer twee weken paddenstoelen verschijnen. Daarna wissel je dompelen en rust af: elke vrucht kost de stam 6 tot 8 weken herstel voordat je opnieuw kunt dompelen. Dat kan van mei tot en met oktober, zolang het weer gunstig is.

Onder optimale omstandigheden gaat een eikenstam zo’n 5 jaar mee en geeft hij in die tijd 2 tot 3 keer per jaar paddenstoelen. De schimmel zet in die jaren ongeveer 20% van het gewicht van de stam om in paddenstoelen, dus hoe zwaarder de stam waarmee je begint, hoe meer je er in totaal uit haalt.

Wat er mis kan gaan

De meeste tegenvallers komen van de plek waar de stam staat. Volle zon of een winderige plek droogt de stam sneller uit dan de schimmel kan bijhouden, waardoor er weinig tot niets groeit. Een stam die een hete, droge zomer helemaal zonder water doorstaat, kan daardoor net zo goed tegenvallen: zonder af en toe wat water uitdroogt hij alsnog.

Dompelen op het verkeerde moment is een andere valkuil. Dompel je bij een temperatuur onder 8°C, dan schrikt de stam niet genoeg om paddenstoelen te vormen en is de poging verspild. Dompel je te vroeg na de vorige vlucht, binnen de rustperiode van 6 tot 8 weken, dan heeft de stam zijn reserves nog niet aangevuld en valt de volgende oogst tegen. Zet de stam tijdens een strenge winter daarom binnen in een luchtige ruimte of dek hem af met stro of bladeren: zonder die bescherming loopt hij risico op vorst- en uitdrogingsschade.