Oesterzwam kweken: substraat, temperatuur en hoe lang het duurt

Wat je nodig hebt

Oesterzwammen kweek je op drie manieren: op een zelfgemaakt substraatblok van stro of zaagsel, op koffiedik, of op een boomstam buiten. Voor de eerste twee manieren heb je oesterzwambroed nodig, het materiaal waarmee de schimmel zich door het substraat heen verspreidt.

Voor een substraatblok heb je verder stro of zaagsel nodig en een kweekzak om het substraat en het broed in te mengen. Voor koffiedik gebruik je het koffiedik dat je toch al weggooit, aangevuld met broed, in een bak die je steeds verder vult. Voor de stammethode heb je een gezonde boomstam nodig, het liefst van populier, berk, beuk, wilg, esdoorn of els; haagbeuk, linde, paardenkastanje en zoete kers kunnen ook, maar werken minder goed. Neem een stam met een diameter van 20 tot 30 cm en een schors die voor meer dan 90% onbeschadigd is, en nooit een zieke boom: die is al bezet met een andere schimmel.

Stap voor stap

Op een substraatblok

1. Meng het broed met het stro of zaagsel in de kweekzak.
2. Zet de zak op een donkere, onbeluchte plek van 20 tot 25°C en laat die 2 tot 4 weken staan, tot het substraat wit is van het mycelium.
3. Zet de zak daarna op een koelere plek van 16 tot 20°C, open of met een kruisvormige snede, en houd de luchtvochtigheid op 85 tot 95% door 2 tot 3 keer per dag te bevochtigen.
4. Geef de zak circa 12 uur indirect daglicht per dag.
5. Oogst vlak voordat de hoedjes volledig openkrullen.
6. Laat de zak na de oogst 1 tot 2 weken rusten voor een volgende vlucht; reken op 2 tot 3 vluchten per zak.

Op koffiedik

1. Ontsmet het koffiedik met water van meer dan 70°C, of kokend water.
2. Meng het ontsmette koffiedik met het broed en dek de bak af.
3. Laat de bak ongeveer 5 dagen staan, tot de laag wit uitslaat van het mycelium.
4. Voeg daarna telkens een nieuwe laag koffiedik toe zodra de vorige laag wit is doorgroeid, tot de bak vol is.
5. Oogst wanneer de hoed plat is; is de hoed nog iets gekruld, dan heeft die meer tijd nodig.
6. Zet de bak na de eerste vlucht één nacht koud weg, in de koelkast of buiten bij 8 tot 12°C, om een tweede vlucht op gang te brengen. Doe dit maar één keer: langer koud laten staan maakt het mycelium slapend.

Op een boomstam

1. Ent de stam het liefst tussen februari en half april, al kan het hele jaar door, en wacht met enten 3 tot 6 weken na het kappen van de boom.
2. Houd de stam na het enten 2 weken vorstvrij.
3. Laat de stam daarna minstens 1 zomerperiode doorgroeien op een schaduwrijke plek, uit de tocht en uit de volle zon, en sproei hem tijdens lange, warme of droge periodes.
4. Oogst zodra de hoed naar beneden is gekruld, in de periode van herfst tot winter of vroeg voorjaar, afhankelijk van het weer; bij koeler weer in de zomer is een extra oogst mogelijk.

Hoe lang duurt het

Bij een substraatblok duurt de doorgroeifase 2 tot 4 weken, waarna de eerste oogst volgt na de uitgroeifase die daarop volgt. Daarna geeft de zak nog 2 tot 3 vluchten, met telkens 1 tot 2 weken rust ertussen.

Bij koffiedik duurt het ongeveer 5 dagen voordat een laag wit uitslaat en klaar is voor de volgende laag; zodra de bak vol is en de hoeden plat zijn, is de eerste vlucht klaar. Een growkit op koffiedik geeft doorgaans 2 vluchten.

Bij een boomstam duurt het veel langer: 1 tot 2 jaar na het enten voor de eerste paddenstoelen. Daarna blijft de stam nog 3 tot 5 jaar lang 1 tot 3 keer per jaar oogst geven, in het seizoen van herfst tot vroeg voorjaar.

Wat er mis kan gaan

Bij een substraatblok is te laat oogsten een veelgemaakte fout: wacht je tot de hoedjes volledig openkrullen, dan ben je te laat. Oogst daarom vlak voordat de hoedjes helemaal openkrullen.

Bij koffiedik gaat het vaak mis door het koffiedik niet goed te ontsmetten: zonder water van meer dan 70°C kan de bak gaan schimmelen in plaats van wit uitslaan. En een kit te lang koud laten staan voor een tweede vlucht maakt het mycelium juist slapend in plaats van actief.

Bij een boomstam ligt de fout meestal al bij de keuze van de stam. Een zieke boom is al bezet met een andere schimmel en daardoor ongeschikt, en te veel beschadigde schors laat de schimmel er niet goed in groeien. Kies daarom een gezonde stam van een geschikte houtsoort, met voor meer dan 90% onbeschadigde schors, en geef de stam na het enten de tijd om te besterven en door te groeien voor je oogst verwacht.