Paddenstoelen kweken op stro: pasteuriseren, enten en oogsten

Wat je nodig hebt

Stro is een goedkoop en veel gebruikt substraat voor oesterzwammen. Je hebt tarwestro of ander strooisel nodig, en broed: schimmeldraad op graan dat je los koopt of in een kweekset krijgt. Daarnaast een ton of vat groot genoeg om het stro in onder te dompelen, een thermometer om de temperatuur van het water te controleren, en een kweekzak met filter om het geënte stro in te laten doorgroeien. Werk schoon: gewassen handen en een afgenomen werkblad schelen al veel bij het enten.

Stap voor stap

1. Snijd of hak het stro in stukken van 5 tot 10 centimeter.
2. Pasteuriseer het stro door het 1 tot 1,5 uur onder te dompelen in water van 70 tot 80°C. Dat doodt schimmels en bacteriën die met het broed om het stro zouden kunnen concurreren, zonder het stro helemaal steriel te maken.
3. Laat het stro daarna goed uitlekken en volledig afkoelen tot kamertemperatuur voordat je verder gaat. Warm stro doodt het broed dat je er straks doorheen mengt.
4. Meng het broed door het afgekoelde stro: 10 tot 20% van het gewicht van het stro aan broed. Als beginner kun je beter aan de bovenkant van die marge zitten, rond de 20%, want dat koloniseert sneller en laat minder ruimte voor verontreiniging.
5. Vul de kweekzak met het mengsel, druk het stro aan zodat er geen grote luchtzakken overblijven, en sluit de zak af.
6. Zet de zak op een warme, donkere plek voor de doorgroeifase: 20 tot 25°C, onbelucht, twee tot vier weken. Het stro kleurt wit zodra het mycelium er doorheen is gegroeid.
7. Zodra het stro volledig wit is, gaat de zak naar de uitgroeifase: open de zak of snijd er een kruisvormige snede van 5 tot 10 centimeter in, verlaag de temperatuur naar 16 tot 20°C en zorg voor een luchtvochtigheid van 85 tot 95%. Bevochtig twee tot drie keer per dag en geef de zak ongeveer 12 uur indirect daglicht.
8. Oogst de oesterzwammen vlak voordat de hoedjes volledig openkrullen. Draai of snijd de hele tros van het stro af in plaats van losse hoedjes te plukken.

Hoe lang duurt het

Reken op twee tot vier weken doorgroeifase voordat het stro wit is. Eén zak levert daarna meestal twee tot drie vluchten op, met telkens één tot twee weken rust tussen de vluchten. Een vlucht die achterblijft bij de vorige is normaal: elke vlucht op dezelfde zak is doorgaans iets kleiner dan de vorige.

Wat er mis kan gaan

De meeste mislukkingen beginnen bij het pasteuriseren of de dagen erna. Stro dat te kort of te koel is ondergedompeld, houdt concurrenten in leven die harder groeien dan het broed en het stro groen of zwart kleuren. Enten terwijl het stro nog warm is, doodt juist het broed zelf: wacht tot het stro echt op kamertemperatuur is, ook al voelt de buitenkant al koel aan. Te weinig broed door het stro laat de schimmel traag op gang komen, waardoor andere schimmels de tijd krijgen om zich te vestigen; dat is waarom beginners beter aan de bovenkant van de doseringsmarge zitten.

Ook de uitgroeifase kent zijn eigen valkuilen. Een zak die te droog blijft, levert kleine, snel uitdrogende hoedjes op; vergeet je het bevochtigen een paar dagen, dan stokt de groei. Te weinig frisse lucht en te veel CO₂ in de kweekruimte geven lange, dunne stelen in plaats van brede hoeden. En een zak die na de eerste vlucht meteen weer vol water wordt gezet zonder rustperiode, komt vaak slechter op gang voor de tweede vlucht dan een zak die eerst een week met rust gelaten is.